ISOC NL en UvA CSSci slaan de handen ineen
Digitale commons — open source software, open standaarden, gedeelde internetinfrastructuur — vormen het stille fundament onder vrijwel alles wat onze digitale economie draaiende houdt. Maar wie investeert erin? En hoe eerlijk is de verhouding tussen wat commerciële partijen eruit halen en wat ze teruggeven? Die vraag staat centraal in een nieuw onderzoeksproject waarvoor ISOC NL de handen ineenslaat met de Universiteit van Amsterdam.
Een uitdaging voor de volgende generatie
Begin februari 2026 presenteerde ISOC NL-bestuurslid Daphne Laan een Graduation Challenge aan de eerstejaars Capstone-cohort van het bachelorprogramma Computational Social Science (CSSci) van de UvA. De challenge draagt de titel ‘Who Pays for the Digital Commons? — Data-driven analysis of fair value capture in Europe’s digital infrastructure’.
Tijdens het pitchmoment schetste Daphne het probleem helder: grote commerciële platforms en proprietary producten zijn voor een aanzienlijk deel gebouwd op open componenten en standaarden — zonder dat daar in verhouding investering tegenover staat. Dat creërt risico’s: onderfinanciering van gedeelde infrastructuur, de facto lock-in op platform- en applicatieniveau, en een geleidelijke uitholling van de publieke waarde die open internet mogelijk maakt.
“Digitale commons zijn het fundament van onze digitale economie — maar het fundament onderhoudt zichzelf niet. Met deze challenge willen we zichtbaar maken waar waarde ontstaat en hoe we eerlijke terugvloeiing kunnen organiseren.”
— Daphne Laan, bestuurslid ISOC NL
Verankerd in het Rapport Wennink
De challenge sluit expliciet aan bij het Rapport Wennink – De route naar toekomstige welvaart, dat stelt dat toekomstige welvaart van Nederland en Europa vrijwel volledig afhangt van productiviteitsgroei — en dat productiviteitsgroei robuuste ‘shared foundations’ vereist, waaronder digitale infrastructuur en innovatie-ecosystemen. Tegelijkertijd waarschuwt het rapport voor strategische afhankelijkheid van externe technologieproviders.
De centrale onderzoeksvraag van het project: Hoe kunnen digitale commons — als kritieke productiviteitsinfrastructuur — duurzaam gecapitaliseerd worden wanneer commerciële actoren proprietary oplossingen bouwen bovenop die open componenten, zonder openheid, interoperabiliteit en publieke waarde te ondermijnen?
Data, netwerken en beleid
De afstudeertitel waar de studenten op uit zijn gekomen is: Making the Commons Work: A Quantitative Guide to Open-Source Migration.
Het studententeam gaat aan de slag met computationele methoden die passen bij het CSSci-profiel. Een van de databronnen is de GitHub-API om commitlogs en bijdrageactiviteit te analyseren en voor kwalitatieve inzichten zijn er focusgroepen. Dit onderzoek analyseert de mate waarin commerciële actoren gebruik maken van digitale commons zonder bij te dragen, evenals de benodigde governance- en juridische mechanismen om actieve participatie te bevorderen. Daarnaast worden succesvolle implementaties en verschillende governance-structuren vergeleken.
De beoogde uitkomsten zijn concreet: de bevindingen resulteren in een digitaal ‘Commons’-playbook voor Europese overheden en bedrijven, aangevuld met een systeemvisualisatie van waardestromen.
Kennispartner Open Systems Foundation heeft de studenten meegenomen in de kennis over de commons en een leeslijst opgesteld om op te starten.
| “Wat mij aanspreekt aan CSSci is de combinatie van data, menselijk perspectief en impact. Studenten gaan niet alleen meten en analyseren, maar ook vertalen naar handelingsopties voor beleid en praktijk.” — Daphne Laan, bestuurslid ISOC NL |
ISOC NL als maatschappelijke opdrachtgever
In de samenwerking vervult ISOC NL de rol van maatschappelijke probleemeigenaar: Daphne Laan brengt de beleids- en governance-context in, geeft gedurende het traject feedback op tussentijdse resultaten en legt de brug tussen de onderzoeksuitkomsten en de bredere ISOC NL-gemeenschap en beleidsagenda. Studenten worden uitdrukkelijk uitgenodigd om aannames — ook die in het Wennink-rapport — kritisch te toetsen. ISOC NL schrijft geen conclusies voor.
Het Capstone-team bestaat uit vier tot vijf studenten en werkt van februari tot eind juni 2026. De officile tijdlijn voorziet in een mid-term Prototype Party op 15 april, waarna het project op 26 juni wordt afgesloten met een eindpresentatie en overdracht.
Tijdlijn van het project
| 9 feb 2026 | Pitchmoment & teamvorming Daphne Laan presenteert de challenge aan het CSSci-cohort; studententeam van 4–5 personen wordt samengesteld. |
| feb – apr | Dataverkenning & eerste analyse Het team bepaalt scope, regelt toegang tot databronnen en bouwt de eerste netwerk- en contributieanalyses op. |
| 15 apr 2026 | Prototype Party Mid-term feedbackmoment: eerste visualisaties en bevindingen worden gepresenteerd; ISOC NL geeft input voor fase twee. |
| apr –jun | Verdieping & aanbevelingen Uitwerking van evidence-based aanbevelingen voor governance- en bijdragemechanismen en (optioneel) een interactief dashboard. |
| 26 jun 2026 | Eindpresentatie & overdracht Het team presenteert de eindresultaten; ISOC NL neemt de uitkomsten mee naar beleidsdiscussies rond DC-EDIC. |
Project in het kort
| Partner | Internet Society Nederland (ISOC NL) |
| Kennispartner | Open Systems Foundation |
| Academische partner | UvA — Computational Social Science (CSSci) |
| Projecttitel | Who Pays for the Digital Commons? |
| Afstudeertitel | Making the Commons Work: A Quantitative Guide to Open-Source Migration |
| Type | Graduation project / Capstone |
| Looptijd | 9 februari – 30 juni 2026 |
| Contactpersoon | Daphne Laan (bestuurslid ISOC NL) |
| Beleidscontext | EDIC, Digital Commons EDIC, Rapport Wennink |
| Teamgrootte | 4–5 studenten |
Meedoen of bijdragen?
ISOC NL nodigt leden, onderzoekers en geïnteresseerden uit om bij te dragen aan dit project. Beschik jij over relevante datasets, onderzoekservaring met open source-ecosystemen, of wil je meedenken over governance- en bijdragemechanismen? Of wil je op de hoogte blijven van de uitkomsten en ze inzetten in jouw eigen werk of organisatie?
| Neem contact op Sluit je aan bij het gesprek over eerlijke waardecreatie in de digitale commons. We horen graag van je — als expert, als lid, of als geïnteresseerde. → isoc.nl/contact |