In de glazen koepel van NEMO hing eerder dit jaar in 2025 voelbare energie bij deze kick-off van de Amsterdam Economic Board. Techpioniers, bestuurders en onderzoekers bogen zich over één vraag: hoe houden we in Europa zélf de regie over onze digitale toekomst — en wat betekent dat concreet in de MetropoolRegio Amsterdam (MRA)?
“Tech and AI are a hidden gem for the region,” zei VU-voorzitter Margrethe Jonkman bij de aftrap. Die potentie verzilveren kan alleen als we veel intensiever samenwerken.
Internet Society Nederland (ISOC NL) was erbij. Voorzitter Ruben Brave schetste waarom digitale soevereiniteit geen abstract beleidswoord is, maar iets dat ons dagelijks raakt — van veilige zorgdata tot mkb’ers die niet klem willen zitten aan één cloudleverancier. Hij introduceerde de Eurostack: vijf lagen waarop Europa zelfstandig(er) wil kunnen bouwen en kiezen.
Digitale soevereiniteit Simpel gezegd: dat Nederland en Europa zélf kunnen bepalen hoe data, software en AI worden gebouwd en gebruikt — zonder afhankelijk te zijn van een paar buitenlandse techreuzen.
Eurostack (in gewoon Nederlands)
AI & Apps (de toepassingen die je gebruikt)Data & Platformen (waar informatie staat en stroomt)Cloud & Compute (rekenkracht en opslag)Netwerken & Connectiviteit (internet, 5G/glasvezel)Hardware & Chips (de fysieke laag)
Je kunt het zien als een digitale piramide: van de apps die je gebruikt tot de chips waarop ze draaien — elk niveau bepaalt hoeveel keuzevrijheid en regie we hebben als regio. De MRA is al sterk in laag 1 (AI & apps); in cloud/compute en netwerken is extra bouwkracht nodig om meer eigen regie te krijgen.
Wat levert dit op — voor jou?
Bewoners: betrouwbaardere publieke digitale diensten en betere bescherming van je data.
Ondernemers: meer keuzevrijheid (makkelijker overstappen), lagere lock-in-risico’s en snellere toegang tot verantwoorde AI.
Studenten & onderzoekers: open infrastructuur en data-commons om op door te bouwen — van prototype naar praktijk, in de eigen regio.
Wat gebeurde er tijdens de kick-off?
De Amsterdam Economic Board zette de feiten neer: >3.000 tech-startups (139.000 banen), 40.000 bètastudenten, een top-internetknooppunt — én duidelijke knelpunten: versnipperde profilering, achterblijvende R&D-investeringen en bedrijven die vertrekken door beperkte groeiruimte. Conclusie: we hebben één verhaal en gerichte keuzes nodig.
In een werkvorm rond de Eurostack verkenden deelnemers waar de MRA nu staat en waar de hefboom zit. Uitkomst: doorpakken op eigen infrastructuur (cloud/compute, netwerk) en open, interoperabele oplossingen stimuleren — denk aan open-source AI, federatieve identiteit en inkoop die exit-mogelijkheden eist.
Hein van der Loo (burgemeester Almere) sloot af met een heldere oproep: “We should not profile ourselves as separate cities, but as one strong region… dan is het potentieel sky-high.”
Hein van der Loo (burgemeester Almere) – Ruben Brave (voorzitter Internet Society Nederland)
ISOC NL: van principes naar praktijk
De opbrengst van de sessies sluit naadloos aan op waar ISOC NL zich al jaren sterk voor maakt. ISOC NL zet zich in voor een open, gedecentraliseerd en interoperabel internet. Vanuit die missie helpen we de transitie concreet te maken:
Eurostack-pilots: samen met onderwijs, overheid en bedrijfsleven experimenteren met alternatieve cloud/AI-infrastructuur en open standaarden.
Slim inkopen: modelclausules voor interoperabiliteit, dataportabiliteit en exit — zodat publieke én private partijen niet vastroesten.
Hanze 2.0 — van koopmansnetwerk naar digitaal stadsnetwerk
Wie bracht het in? Tijdens de kick-off introduceerde Voorzitter Brave het voorstel “Hanze 2.0”: een modern netwerk van Europese digitale handelssteden dat samen publieke, open en soevereine digitale infrastructuur bouwt. Hij koppelde dit aan Amsterdam als soevereine digitale haven en samenwerking met andere Europese steden.
🧭 Samen bouwen aan een digitaal handelsnetwerk van vertrouwen.
Wat waren de Hanzesteden (Hanze 1.0)? De Hanze (12e–17e eeuw) was een alliantie van Noord-Europese handelssteden (o.a. Lübeck, Hamburg, Bremen; in de Lage Landen o.a. Deventer, Kampen, Zwolle, Zutphen, Groningen). Steden bundelden krachten om handel veiliger en voorspelbaarder te maken: gezamenlijke spelregels, gedeelde infrastructuur en wederzijdse bescherming — een netwerk waarin vertrouwen en uitwisseling centraal stonden.
Wat houdt Hanze 2.0 in — heel concreet?
Digitale havens & corridors Amsterdam en (nieuwe) partnersteden koppelen hun knooppunten en datastromen met interoperabele netwerken, zodat data veilig en voorspelbaar kan “aan- en uitvaren”.
Gedeelde data-pakhuizen (data-commons) Open, goed bestuurde data-commons voor publiek belang (zorg, mobiliteit, onderwijs), met duidelijke toegang- en gebruiksregels en portabiliteit/exit by design.
Federatieve identiteit & vertrouwensdiensten Eén betrouwbare manier voor burgers en bedrijven om grensoverschrijdend in te loggen en alleen noodzakelijke gegevens te delen (privacy-vriendelijk, Europees).
Europese cloud & rekenkracht Lokale en regionale cloud/compute-capaciteit combineren tot een federatief alternatief voor lock-in bij één leverancier; open standaarden als harde inkoopeis.
Gezamenlijk leren & talent Een “Digitaal Vakmanschap Academy” en uitwisseling tussen steden, universiteiten en bedrijven om skills én waarden-gedreven techpraktijk te versterken.
🔌 Open waar het kan, Europees waar het moet.
Waarom is dit relevant voor de MRA?
Het maakt regie tastbaar: niet alleen regels (AI Act, DSA), maar alternatieven bouwen waar ondernemers, overheden en burgers vandaag van profiteren.
Het schaalt wat de regio al kan (sterk in AI & apps) en richt investeringen op de lagen waar we nog moeten bijbouwen (cloud/compute en netwerk/connectiviteit).
Het verbindt steden die dezelfde waarden delen tot een effectieve, Europese tegenkracht — precies de kern van de historische Hanze, maar dan digitaal.
Haak aan bij een pilot (cloud/compute, netwerk, of verantwoorde AI).
Deel je use-case (mkb, zorg, onderwijs) zodat we leren wat werkt.
Praat mee in de werkgroepen rond digitale soevereiniteit en open standaarden.
De kick-off markeert het startpunt; de Amsterdam Economic Board werkt de komende maanden met partners de actielijnen uit. Wil je bijdragen? Meld je bij ons team — we koppelen je graag aan de juiste werkgroep of pilot.
Korte begrippenlijst
Interoperabiliteit: systemen en data kunnen met elkaar samenwerken — ook als ze van verschillende leveranciers zijn.
Federatieve identiteit: één veilige, privacy-vriendelijke manier om je te identificeren bij meerdere diensten.
Data-commons: gedeelde datasets met duidelijke spelregels, zodat meerdere partijen er verantwoordelijk gebruik van kunnen maken.
Meer lezen over de kick-off? De impressie en het (Engelstalige) verslag staan bij de Amsterdam Economic Board. (Amsterdam Economic Board)
